الشيخ علي المشكيني

22

مفتاح الجنان ومصباح الجنان

خود او ندارد و فقط براى تعليم ديگران است در حال ترس و لرز و توأم با اشك چشم بگويد . جواب صحيح اين است كه : گناه و هر عمل زشت يا زيبايى ، به تناسب مقام انسانها و تفاوت دانش و خرد و فراترى و فروترىِ منزلت آنها متفاوت است . زشتىِ يك عملِ قبيح از فرد عادى و بى دانش ، كمتر است تا انسانى دانا و خردمند . خلاصه خوبى و بدى كردارى كه از انسانى داراى اراده و اختيار صادر مىشود مطلق نيست بلكه نسبى و اضافى است ، ممكن است عملى از شخصى صادر شود و سزاوار ملامت نگردد ، در حالى كه از شخص ديگر سبب توبيخ و ملامت باشد . معروف است مضمون اشعار زير را چوپانى در مقام مناجاتش با خداوند مىگفت و حضرت موسى عليه السلام استماع نمود : تو كجائى تا شوم من چاكرت * چارقت دوزم كنم شانه سرت دَسْتكت بوسم بمالم پايكت * وقت خواب آيم بروبم جايكت وى گرچه مورد بى مهرى و عتاب حضرت موسى عليه السلام قرار گرفت ، ولى مسلّم است اين كلام از آن چوپان اگر مبغوض هم باشد ، بدان مرتبه نيست كه مثلا از خود موسى عليه السلام صادر شود . حال مىگوييم : ممكن است كارى از پيغمبر و امام صادر شود كه از نظر حكم شرعى و قوانين عمومى نه حرام باشد و نه مكروه ، اما نسبت به شأن و مقام آنها امرى نالايق باشد ؛ مثلًا اگر شخص معصوم ، مقدارى از وقت خود را بدون اشتغال به وظيفه بگذراند و يا عمل مستحبى را ترك كند - گرچه مشغول انجام مستحبّ پائين‌ترى شود - قهراً بعد از توجّه به موضوع ، كار خود را خلاف ادب و جرم مىشمارد و خود را ظالم به نفس مىبيند ؛ ناراحت مىشود و بسا هست گريه كند . حال مىتوان گفت مواردى كه معصومين عليهم السلام اقرار به گناه كرده يا